नेपाली समय:
अडियो सेवा
मोडेल
नेपाली पात्रेा
अन्य
राष्टिय स्तरका लिकं
फोटो फिचर
Apr 26, 2015
किन ठुलोपछि स?साना भुकम्प ?, नेपालको इतिहासमा दोस्रो ठूलो भुकम्प, हिमपात र छिमेकी देशको सहयोग
लहान । विनासकारी भुकम्पपछि पटक पटक साना भुकम्प आउंने गर्छन् । यसमा कुनै एक ठुलो भुकम्प पछि आउने साना साना भुकम्पका धक्काहरुलाई आफ्टरसक (बतभचक्जयअप) भनिन्छ । यदी अझै ठुलो भुकम्प आएमा यस अघिका भुकम्पलाई फरसक(ँयचभक्जयअप) ठुलो भुकम्प अघिका धक्का भनेर भनिन्छ ।
    आजको भुकम्पको धक्का युरेसियन प्लेट र भारतिय प्लेटकोबीचमा जम्मा हुदै गएको शक्ति बाहिर निस्कदा आएको हो । बैज्ञानिक अनुसन्धानहरुले यि दुई प्लेटहरु बार्षिक केही सेन्टिमिटरको दरले एक भित्र अर्को घुसिरहेको देखाएका छन ।
    जब मुख्य भुकम्पको धक्का आयो तब ति दुई प्लेटहरु केही छुट्टिए या भित्र छिरे तर एकै पटकमा त्यहाँ जम्मा भएको शक्ति बाहीर नआउने सम्भावना धेरै हुन्छ र त्यो शक्ति बिस्तारै बाहीर आउन थाल्छ साना साना भुकम्पको रुपमा । यसरी आउने भुकम्पका केन्द्र बिन्दुहरु केही किलोमिटरको दुरीमा रहन सक्छन । जस्तै आज लमजुङमा गएको मुख्य भुकम्प पछि रसुवा सहित अन्य बिबिध ठाउँलाई केन्द्र बिन्दु बनाएर धेरै स साना भुकम्प गए ।

कहिले सम्म चल्ला यो क्रम ?

    कुनैपनि ठुलो भुकम्पपछि साना साना भुकम्पहरु कति जान्छन र कहिले सम्म जान्छन भनेर ठ्याक्कै भन्न सकिन्न तर के कुरा हो भने ठुला ठुला भुकम्प पछि साना भुकम्प अबस्य आउछन । जापानमा सन २०११ मार्चमा गएको महाभुकम्प पछि करिब २० दिनसम्म यस्ता भुकम्पहरु गए । तर आज गएको भुकम्प त्यती ठुलो नभएकोले यति धेरै दिन सम्म जारी रहला बन्न सकिन्न । तर जापानमै २००३ मा गएको ८ रेक्टरस्केलको भुईचालो पछि करिब ६ दिनसम्म स साना भुकम्प आईरहेका थिए ।
    नेपालमा आज बेलुकी ७ः५५ सम्मको रेकर्ड अनुसार २६ वटा स साना भुकम्प गएका छन तर यो क्रम कहिले रोकिएला ? हामीले केही पुराना तथ्यहरु हेर्ने हो भने यो क्रम भोली पर्सी सम्म रहने निकै धेरै संभावना छ ।
    नेपालकै इतिहासमा सबै भन्दा प्रलय एवं विनाशकारी भुकम्पले शनिबार मध्याहृन ठूलो धनजनको क्षति भएको छ । यसअघि यो भन्दा बीभत्स र विनाशकारी १९९० माघ २ गतेको भूकम्पलाई मानिन्छ । संखुवासभा जिल्लाको चैनपुरलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएको ८.४ रेक्टर स्केलको भुकम्प गएको थियो । यस पटक ७.९ रेक्टर स्केलको भुकम्प गएको हो । उक्त भूकम्पमा परी तीन हजार ८ सय ५० पुरुष र चार हजार ६ सय ६९ महिला गरी जम्मा आठ हजार ५ सय १९ जनाको मृत्यु भएको थियो । काठमाडौं उपत्यकामा मात्र करीब चार हजार ५ सय जनाले ज्यान गुमाए । घर, विद्यालय, देवालय र पाटीपौवा तथा सार्वजनिक भवनसमेत दुई लाख सात हजार ४० वटा संरचना भत्किएको अभिलेख छ ।
    भुकम्पका जानकारका अनुसार शनिवार बिहान गएको भुकम्प १९९० सालपछिको ठूलो हो । गोरखा र लमजुङको सीमा बारपाकलाई केन्द्रविन्दु बनाएर गएको ७.९ रेक्टर स्केलको भुकम्पका कारण करिब २ हजारबढीको ज्यान जान सक्ने बताएको छ । एकिन संख्या आउन बाँकी नै छ ।
    सबैभन्दा बढी क्षति सिन्धुपाल्चोकमा भएको छ । त्यसपछि काठमाडौं ,भत्तपुर र ललितपुरमा धेरैको मृत्यु भएको पुष्टि भइसकेको छ । राजधानीका अधिकांश अस्पतालमा विरामीको भिड छ । पटक पटक भूकम्पको धक्का महसुस भएका कारण अस्पतालहरुले समेत विरामीहरुलाई बाहिर नै राखेर उपचार गरिएको छ ।
भूकम्पको केन्द्र भनिएको गोरखाको बार्पाकतर्फ नाइट भिजन हेलिकोप्टर पठाइएको छ । भूकम्पले २७ जिल्ला प्रभावित भएको छ । अहिले पनि विवरण संकलनको काम भइरहेको छ ।
    २०७० सालको असोज २ मा सिक्किम र ताप्लेजुङको सीमामा केन्द्रविन्दु बनाएर गएको ६.८ रेक्टरस्केलको भुकम्पले पनि पूर्वी नेपालमा ठूलो क्षति पु¥याएको थियो । त्यतीबेला काठमाडौंमा ठूलो कम्पन महसुस भए पनि खासै क्षति भएको थिएन ।
    यसैगरी, २०४५ सालको भदौ ५ गते बिहान पौने पाँच बजे गएको भुकम्पले पनि निकै क्षति पु¥याएको थियो । उदयपुरस्थित मुर्कुचीलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएको ६.७ रेक्टर स्केलको भूकम्पमा परी करीब ७ सय ५० जना ज्यान गुमाए भने छ हजार ५ सय भन्दा बढी घर भत्किए ।
    नेपालमा गएका भूकम्प मध्ये १२१८ सालको रेकर्ड गरिएकामध्ये पहिलो विनाशकारी भूकम्प मानिन्छ । १२१८ सालको असार शुक्ल तृतीया तिथि सोमवारका दिन करीब ७.७ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको थियो । यही भूकम्पमा परी राजा अभय मल्लको निधन भएको थियो ।
    यो भूकम्पले काठमाडौं उपत्यकाका एकतिहाई जनसंख्यालाई प्रभाव पारेको थियो । स्थानीय बासिन्दाले १५ दिनदेखि एक महिनासम्म शहर छोड्नुपरेको थियो । रेकर्ड गरिएकामध्ये १३१६ सालको भुकम्प पनि विनाशकारी नै हो । यो भूकम्पले पनि अत्यासलाग्दो भएको अनुमान छ ।
    यस्तै, १४६५ सालमा आएको भूकम्पले रातो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिरलगायत अन्य दर्जनौं मन्दिर ढलेका थिए । यस भूकम्पले सयौं मानिस तथा पशुको ज्यान जानुका साथै हजारौं घर भत्किए । १८२४ सालको असार १ गते एकैदिनमा २१ पटक भूकम्पको धक्का महसूस गरियो ।
    यस्तै, १८६७ सालको जेठ १० गते गएको भूकम्पबाट काठमाडौं र ललितपुरमा ठूलो मानवीय क्षति त भएन तर मठमन्दिर भने प्रशस्त मात्रामा भत्किए । १८८० सालमा यमपञ्चकका दिन एकैदिनमा १७ पटक भूकम्प गएको थियो ।
    १८९० सालको भदौ १२ गते सोमबार बेलुका करीब ६ बजेतिर ठूलो विनाशकारी भूकम्प गएको थियो । त्यही भुकम्पले काठमाडौंमा रहेका दुईवटा धरहरामध्ये एउटालाई पूरै ढाल्यो भने अर्को आधा मात्र भत्कियो ।
    त्यही वर्षको असोज १० गते राति अर्को भूकम्प गएको थियो । यस्तै, १८९१ सालको असार र असोज महिनामा फेरि दुईवटा ठूला भूकम्प गए । पानी परिरहेका बेलाका यी भूकम्प गएको बागमतीमा ठूलो बाढी आयो । चिलीमा १९६० सुनामी ल्याएको ९.५ रेक्टर स्केल,कम्तिमा १ हजार ७ सयको मृत्यु, अलास्का, १९६४, ९.२ रेक्टर स्केल, १ सय ३१ को मृत्यु भएको थियो ।

 सर्वोच्च शिखरमा हिमपात

विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथामा समेत भुकम्पको ठूलो धक्कापछि विशाल हिमपहिरो गएको उल्लेख गरेको छ । आधार शिविरमा हिमपहिरोले कैयन् टेन्ट पुरेको छ । केहीको मृत्यु भएको खबर छ । ती सञ्चारमाध्यमले कम्तिमा ८ जनाको मृत्युभएको र अन्य कैयन् सम्पर्क्बिहीन भएको प्रारम्भिक समाचारमा सिएनएनले उल्लेख गरेको छन् ।
    यसैबीच, उद्दारका लागि ५० जना चिकित्सकसहित भारतीय टोली काठमाडौं आइपुगेको छ । भारतीय वायु सेनाको विशेष बिमानमार्फत ४ सय टन औषधी र उद्दार सामग्रीसहित टोली आइपुगेको हो ।
त्रिभुवन बिमानस्थलका महाप्रबन्धक वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठका अनुसार भारतीय टोली पौने ६ बजे बिमानस्थल आइपुगेको हो ।
इन्डोनेसियाबाट थाइल्याण्ड पुगेका प्रधानमन्त्री सुशील कोइरुलालाई टेलिफोन गर्दै भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आवश्यक सहयोगको प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।
दर्जन पटक गएको भूकम्पका कारण नेपालको राजधानीसहित विभिन्न जिल्लाको जनजीवन अस्तव्यस्त छ । भूकम्पका कारण हालसम्म १७ सय जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।
    उता, छिमेकी देश भारतले पठाएको सहयोगमा उद्धारकार्यका विज्ञका साथै कुकुरहरु पनि रहेका छन् । यी कुकुरहरुले कुनै मानिस भग्नावशेषमा फसकेको छ कि छैन भनेर पत्ता लगाउनेछन् । साथै, राहतका सामग्रीहरु कम्बल, टेन्ट सहित उपचार गर्ने उपकरण पनि भारतीय टोलीले साथमा ल्याएको बताइएको छ । यसैगरी भारतीय विदेशमन्त्री शुष्मा स्वराजले बाबा रामदेवसँग सम्पर्क गरेको तर यस दुखद घडीमा बाबा रामदेवले काठमाडौंमा नै रहने ईच्छा व्यक्त गरेको बताएकी छिन् । अर्कोतर्फ छिमेकी मुलुक चीनले आइतबार उद्धार तथा राहतका निम्ति आफ्नो सहयोग र टोली पठाउने तयारी गरेको छ । यस दुःखद घडीमा चिनियाँ जनता नेपाली जनताको साथमा रहेको भन्दै जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गरेको छ । भारतमा र चीनमा समेत केही व्यक्तिको ज्यान जानेगरी नेपालमा आएको महाभूकम्पमा परी मृत्यु भएकाहरुप्रति चीनले श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेको छ । यसैबीच अमेरिकाबाट पनि नेपाल सरकारलाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त भएको छ ।
    वैशाख १२ चीन सरकारले नेपालमा भुकम्पले निम्त्याएको महाविपत्तीप्रति चीनले गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै कारण ठूलो जनधनको क्षतिप्रति आवश्यक जस्तोसुकै सहयोगका आफू लागि तयार भएको जनाएको छ । चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङले शनिबार अबेर समकक्षी रामवरण यादवलाई एक पत्र पठाउँदै यस्तो सहयोगको जानकारी गराएका हुन् । यसैबीच चीनले आइतबार उद्वार टोलीसहित सहयोग पठाउने भएको छ । चीनले आइतबार करिब ६५ जना तालिमप्राप्त उद्वार टोली र अत्यावश्यक बन्दोबस्तीका सामाग्रीसहितको विशेष विमान पठाउन लगाएको हो ।

    फेसबुकको सहयोग

यता, गएको भुकम्पवाट आफन्तलाई आफू सुरक्षीत रहेको जानकारी गराउन फेसवुकले ‘आइएम सेफ’ को पहल गरेको छ । आफ्नो सम्पर्कमा रहेकाहले फेसवुकले सुरु गरेको आइएम सेफ मा क्ल्कि गरेपछि आफ्नो फेसबुकमा रहेका सबै साथीहरुलाई उक्त सन्देश जाने छ ।

Attachments#
11174689_957003581018485_3404563457617708072_o.jpg (128 KB) Download
tawer.jpg (28 KB) sundhara vatkio KTM ma Download
11160145_1043636225665018_1147370082_n.jpg (134 KB) lahan ma bisnudev ko ghar vatkiya ko Download
11175037_1571479059770483_5471104300127422456_n.jpg (15 KB) janki mandir jankpur Download


प्रतिक्रिया पठाउनुस्
नाम
ईमेल
ठेगाना
प्रतिक्रिया
क्याप्चा   [Reload Image]
 
 

प्रतिक्रियाहरु



अरु समाचारहरु

hama TMT
बिचार/ब्लग
समाजिक परिचालक समायोजन समस्या कि उपलब्धी ?
 चन्दन कर्ण, बर्तमान अवस्थामा मुलुक लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सहित सघिंय संरचनामा प्रविष्ट भइसकेको छ । विगत २० वर्षको दिशाहिन र गतिहीन यात्रा गर्दै आएको विकासले थुप्रै आरोह र अवरोह सहितको बाटोहरु पार
हजारौ ढुंगेलहरूमा समर्पित
                           रामेश्वर यादव  जनताको रोटी खाएर हतियार उठाउनु धोका हो, यदि उठाउने हो भने जनताको मुक्ति बिना हतियार बिसाउनु
फिचर
moment1
 लहान, २७ फागुन । आज ( फागुन २७ गते शुक्रवार) सार्वजनिक गरिएको सिरहाको स्थानीय निकायको विवरण यस प्रकार रहेको छ । सिरहाको गाढा र गोविन्दपुर मलहनिया गाविसलाई लहान नगरपालिकामा समायोजन
moment1
  लहानमा बालिकामाथी प्रहरीको प्रहार, एमाले  समर्थकलाई समाजिक वहिष्कारको चेतावनी र गृहमन्त्रीलाई प्रहरी प्रमुखको मुखामुख जवाफ लहान, २५ फागुन । सप्तरीमा प्रहरीद्वारा गरिएको नसंहारको विरोधमा आज लहानमा गरिएको बन्दको क्रममा दूई बालिका
moment1
  ‘कटि ना जिनगिया अब तोहरा बिन,सपना अधुरा हमरा रहि जाई,ऐसे बहुत सारे गीतो से युवाओं के दिल और दिमाग मे खलबली मचा देती हैं.ये चर्चित नवकली जो धार्मिक और आधुनिक
moment1
 लहान, ६ मंसिर । समाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण कार्ड पुरानै रहेकोले लहान ४ की ७३ बर्षीया देवकीदेवी ठाकुर बरहीले ज्येष्ठ नागरिकले पाउंने भत्ताबाट बंचित हुंदै आएकी छीन् । देवकी एकल

अन्तर्वार्ता